سيد على اكبر برقعى قمى

65

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي )

بزرج : با ضمّ باى ابجد و زاى نقطه‌دار و در آخر جيم بر وزن و معنى بزرگ و هم معرّب آن است و آن لقب علىّ بن صالح است صاحب كتاب الاظلّة و كتاب البدا و المشيّة . بزرى : با فتح باى ابجد و سكون زاى نقطه‌دار و كسر راى بىنقطه منسوب است به بزركه نام جدّ عمر بن محمّد بن احمد بن عكرمه فقيه شافعى است معروف به ابن بزرى و صاحب كتاب الاسماء و العلل و متوفّى 560 . بزنطى : با فتح باى ابجد و زاى نقطه‌دار و سكون نون و كسر طاى حطّى و در آخر يا منسوب است به بزنط « 1 » و آن نام موضعى است كه جامه‌هاى بزنطيّه بدان منسوب است . نگارنده گويد : اين لفظ را - چنان‌كه نوشتم - همه ضبط و تقييد كرده‌اند امّا هيچ‌يك ننوشته‌اند كه آن موضع كجاست ؛ شهر است و يا قريه است و من هرچه جستجو كردم موضعى به نام بزنط نديدم و آنچه به نظر رسيد اين است كه اساسا در مورد ضبط آن كلمه اشتباه عجيبى كرده‌اند زيرا مفرد نيست بلكه مركّب است از دو كلمهء « بز » به معنى جامه و « نطّ » به فتح نون و تشديد طاى حطّى و در آخر يا به معنى محكم و جامه‌هاى محكم بافته را به‌طور كلّى « بزنط » گفته‌اند و در لغت است : نط الشى نطا شدّه و مدّه ؛ يعنى محكم و سخت كرد او را و كشيد و بافنده و هم فروشندهء آنها را بزنطى گويند و احمد بن ابى نصر بزنطى از ثقات اصحاب حضرت رضا عليه السّلام و حضرت جواد عليه السّلام و صاحب كتاب جامع و كتاب نوادر و نيز قاسم بن حسين بزنطى از اصحاب حضرت جواد عليه السّلام فروشندهء آن جامه‌ها بوده‌اند . بزوغانى : با فتح باى ابجد و ضمّ زاى نقطه‌دار و سكون واو و فتح غين نقطه‌دار منسوب است به بزوغا بر وزن يهودا و آن قريه‌اى است از قراى بغداد و ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم بن حاتم بزوغانى از محدّثان عامّه بدان منسوب است . « 2 » بزوفرى : با فتح باى ابجد و زاى نقطه‌دار و سكون واو و فتح فا منسوب است به بزوفر بر وزن غضنفر و آن قريه‌اى است در غربى دجله نزديك واسط و جمعى از محدّثان از آن قريه برخاسته‌اند ، از جمله : ابو عبد اللّه حسين بن علىّ بن سفيان بزوفرى از علماى اماميّه و از مشايخ تلعكبرى و صاحب كتاب ثواب الاعمال و كتاب الحجّ و كتاب احكام العبيد . « 3 » بزيع : با فتح باى ابجد و كسر زاى نقطه‌دار و در آخر عين بىنقطه بر وزن امير مرد زيرك

--> ( 1 ) - بيزنطه : بوزنطه معرّب بيزانس نام قديم قسطنطنيّه ( استانبول ) كه در خاك تركيه است و بيزانس پايتخت آن بود و بزنطى منسوب به آن است . و نيز كتاب المسائل و كتاب ما رواه عن الرضا عليه السّلام از احمد بن محمّد ابو نصر بزنطى است . ( 2 ) - و نيز ابو يعقوب بزوغانى نوهء دخترى ابو موسى محمّد بن مثنّى است ، وى از جدّ مادرى خود و جز او روايت دارد ( معجم البلدان : 1 / 411 ) . ( 3 ) - و نيز ابو العلاء محمّد بن على از بزرگان اماميّه در بغداد كه در زمان مقتدر خليفهء عبّاسى از طرف ابن الفرات وزير المقتدر عامل واسط شد از آن جمله است ( الأعلام / زركلى : 6 / 275 ) .